Boeken uit mijn boekenkast III

Harry Mulisch is de laatst overgebleven schrijver van de naoorlogse 'grote drie' van de Nederlandse letteren. (W.F. Hermans, Gerard Reve, Harry Mulisch). In mijn boekenkast bevinden zich zegge en schrijve achttien boeken van deze schrijfgigant, inclusief het zeventien bladzijden tellende dunne groene boekje, getiteld: Wij uiten wat wij voelen , niet wat past Het betreft een in 1984 geschreven voordracht, die werd gehouden op 5 mei van datzelfde jaar in Wageningen, ter herdenking van de Duitse capitulatie in 1945. De strekking van de voordracht is, als ik het zelf goed recapituleer, een beschrijving over de zinloosheid van oorlogen en tegelijkertijd de onmogelijkheid om oorlogen te stoppen omdat er altijd redenen bedacht worden om een 'rechtvaardige' strijd voor het 'goede' te voeren. De twee dikste boeken aan het begin en eind als steunen voor de rest met de titels: De compositie van de wereld en De ontdekking van de hemel.
In de jaren zeventig woonde ik met mijn gezin in de gemeente Olst. Tussen Diepenveen en Deventer ligt het kasteel Groot Hoenlo, dat werd bewoond door kunstenaars.

Groothoenlovoorkant3 
Ik was bevriend met een een paar van de bewoners, waaronder de naaldkunstenares Iny Nahuis en beeldend kunstenaar Klaus Versteegen met zijn vrouw Claartje. In het kasteel was een dependance van het Letterkundig Museum van Den Haag gevestigd. Regelmatig waren er exposities te zien van bekende schrijvers. Ik verleende met het inrichten van de tentoonstellingen wel eens hand & span-diensten. Het was spannend om de originele, toen nog met de hand geschreven manuscripten van bijvoorbeeld Hella Haasse in mijn hand te houden. E̩n van de exposerende schrijvers was Harry Mulisch himself. Later vertelde hij de bewoners dat hij op slag verliefd werd op het kasteel en er heel graag wilde wonen met zijn vrouw Sjoerdje en de dochters Anna en Frieda (toen bijna drie en vier jaar oud). En zo geschiede. Er waren nog wat kamers over en al gauw bewoonde het schrijversgezin een deel van het kasteel. En zo kon het gebeuren dat mijn kinderen speelden met de kinderen van de grote schrijver. Niet dat ze zich daarvan bewust waren. Als ik 's ochtends naar het plaatselijke bakkertje ging voor een heel bruin en een halfje wit, kwam ik hem daar vaak tegen. Ach ja, de schrijver haalt zelf zijn brood, staat op zijn beurt te wachten tussen het gewone volk. De dochtertjes bezochten de plaatselijke peuterspeelzaal, waar ik de dagelijkse leiding had. Ook de kinderen waren niet anders dan de andere kinderen. Maar als er weer een opening van een nieuwe expositie was en we na de plechtigheid naar de woonruimte van de naaldkunstenares vertrokken Рhelemaal op de bovenste verdieping van het kasteel Рvoor een feestje, zat de heer Mulisch op de grootste stoel als op een troon. Mooie vrouwen lagen of zaten aan zijn voeten. Indrukwekkend om mee te maken, een haast magisch moment.
Maar jaren later, toen ik het boek De ontdekking van de Hemel ging lezen begon bij mij pas werkelijk de magie. Hij beschreef personages die ik duidelijk herkende uit de jaren dat ik bevriend was met de kasteelbewoners.
In het boek komt ook het kasteel Groot Rechteren voor. Een samenvoegsel van Groot Hoenlo in Diepenveen en kasteel Rechteren in Dalfsen? (ik heb ook in Dalfsen gewoond) Verder 'ontdekte' ik in het boek voor mij magische toevalligheden en analoge gebeurtenissen.
Zo beschrijft hij de dag van de moord op Che Guevara. Het is Zondag 8 oktober 1967. Max Delius bedrijft de liefde in zee met Ada Brons. Negen maanden later op 8 juli 1968 wordt een zoon geboren. Parallel aan mijn leven: mijn zoon werd geboren op die 8e oktober 1967. Zijn vader is geboren op 8 juli 1942. Precies negen maanden liggen er tussen de verjaardagen van mijn zoon en zijn vader, realiseerde ik mij toen. Nee, ik vertel niet hoe mijn zoon is ontstaan. Alleen dat de zee niet ver weg is geweest omdat ik heel veel van de zee houd en daarom vaak aan de zee denk… Ik uit wat ik voel maar ook wat past..

Vandaag is Gerard Reve begraven in het Belgische Machelen-aan-de-Leie. Er waren 1500 belangstellenden, waaronder niet Harry Mulisch. Hij vertegenwoordigde de blijvende magie van het onzichtbare..

Dit bericht werd geplaatst in Boeken. Bookmark de permalink .

6 reacties op Boeken uit mijn boekenkast III

  1. Niklas zegt:

    “Mooie vrouwen lagen of zaten aan zijn voeten.”
    Jij behoorde ongetwijfeld tot de mooie vrouwen, maar ZAT of LAG jij nou aan Mulish’ voeten?
    Eh… prachtig verhaal!

  2. Annette zegt:

    Zo zie je maar weer bekende mensen eet ook brood:>) Mooi beschreven herinneringen! En je zeekind…….geweldig.

    Liefs uit een rokerig Gieterveen

  3. Marijke zegt:

    @Niklas: ik zat en ik lag, maar niet aan de voeten van H.M. (Geen ruimte meer 😀 )

    @Annet: is Gieterveen alweer rookvrij?
    dank voor je reactie, vooral over het zeekind…

    @beiden:liefs van mij!

  4. Martin zegt:

    Mulisch bij de bakker? Dat is waarschijnlijk het best bewaarde geheim uit de literatuur.

  5. Vaag herinner ik me dit….

    Heel bijzonder…..

    Annet x

  6. Yolande zegt:

    Geweldig verhaal, Marijke. Ik ben ook nog in dit kasteel geweest met jou in de zeventiger jaren, op bezoek bij Claartje.
    Het had een diepe indruk gemaakt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s